اولین خبرنامه الکترونیکی در حوزه آموزش منابع انسانی

h

مطالب مشابه:

غاصبان زمان

در هر هفته کاری، هزاران ساعت پر ارزش توسط غاصبان سنگدل زمان، از شرکت‌های کوچک و بزرگ به یغما برده ‌می‌شود. تعداد کمی‌‌از مدیران متوجه …

حفظ بهداشت حرفه‌ای در محیط کار

در این مقاله از آرنگنامه به بررسی اهمیت حفظ بهداشت در محیط کار و نیز راهکار‌‌های آن می‌پردازیم. این عوامل شامل همه فاکتور‌‌هایی است که …

ترفندهای مذاکره

مذاکره کنندگان در طول مذاکره و همزمان با بررسی موضوع‌ها، دست به مجموعه اعمالی ‌می‌زنند که موقعیتی مشروع و شایسته را برای آن‌ها فراهم نموده …

مهارت ارتباط موثر: ارتباط کلامی

در مقالات قبل مقدمه‌ای راجع به ارتباط موثر داشتیم و ارتباط را تعریف کردیم. در این مقاله از آرنگنامه می‌خواهیم نوع ارتباط کلامی را بررسی …

دوره‌های آرنگ:

ارتقاء سلامت اداری

فساد اداری و تبعات آن

امتیاز
5/5

مطالعه فساد اداری در جوامع مختلف، نشانگر آن است که فساد بیش‌‌‌تر در دو سطح صورت می‌گیرد :

  • سطح کلان ( فساد « یقه‌سفیدان » )
  • سطح خرد ( فساد « یقه‌ آبی‌ها » )

فساد در سطح کلان، بیش‌‌‌تر به نخبگان سیاسی، مدیران عالی‌رتبه و مقام‌های ارشد دولت‌ها مربوط می‌شود.  

فساد در سطح خرد‌‌‌، عبارت است از مبادله‌ها و معامله‌های فاسدی که در سطح کارمندان رده‌پایین و در ارتباط مستقیم با ارباب رجوع، صورت می‌گیرد.

نکته:

بدون کنترل فساد کلان، امکان کنترل فساد خرد وجود ندارد. فساد اداری در رده‌های میانی و پایین نظام اداری، تا حد زیادی به میزان فساد در بین رده‌های بالای نظام، یعنی سیاست‌گذاران و کارمندان عالی‌رتبه بستگی ‌دارد.

وقتی بخشی از هیأت حاکمه فاسد باشد، برای دستیابی به درآمدهای فاسد، از یک‌سو به کمک مدیران میانی نیازمند است و از سوی دیگر ناچار است نهادهای حسابرسی و نظارتی، مانند مطبوعات، دستگاه‌های قضایی و سازمان‌های بازرسی را تضعیف کند .

در یک محیط سیاسی فاسد، کارمندان رده‌های میانی که مرتکب فساد اداری می‌شوند، کم‌‌‌تر نگران کشف جرم و تنبیه‌ هستند؛ چون غالباً میان مسوولان رده‌بالا و مدیران میانی، نوعی تبانی برای چشم‌پوشی متقابل ایجاد می‌شود.

اَشکال فساد اداری

فساد اداری، مظاهر و شکل‌های زیادی دارد که برخی از آن‌ها عمومی و جهانی‌ هستند و برخی نیز برخاسته از ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی جوامع‌ هستند و از جامعه‌ای به جامعه دیگر تفاوت می‌کند.

انواع مختلف فساد اداری عبارتند از :

  • رشوه
  • اختلاس
  • تقلب و کلاهبرداری
  • اخاذی یا باج‌گیری
  • پارتی‌بازی
  • خویشاوندسالاری

آثار نا مطلوب فساد اداری بر اقتصاد

فساد اداری، در تمام زمینه‌ها اثرهای نامطلوبی را بر جای می‌گذار . از جمله:

  • تأثیری منفی و زیان‌آور بر سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی، عملکرد نظام اداری، و کارایی و توسعه سیاسی دارد.
  • استمرار و دوام آن، به بروز مشکل‌های اقتصادی و بر باد رفتن منابع عمومی می‌انجامد
  • کارایی عملکرد دولت را کاهش می‌دهد
  • بر اخلاق عمومی در زمینه خدمات عمومی تأثیر منفی می‌گذارد
  • تلاش‌ها برای اصلاح نظام اداری و مقیاس‌های حسابرسی را با مشکل مواجه می‌سازد
  • نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی را افزایش می‌دهد
  • بی‌ثباتی و توسعه ‌نیافتگی سیاسی را افزایش می‌دهد
  • شور کارآفرینی را فرو می‌نشاند
  • باعث سوء‌استفاده از منابع کمیاب ملی می‌گردد
  • توانایی‌های اداری را ضعیف می‌سازد
  • به فروپاشی سیاسی کمک می‌کند
  • ثبات، دموکراسی و انسجام ملی را ویران می‌سازد

راه‌های کاهش فساد اداری در جامعه

هرچه انحصار قدرت مأموران دولتی و پنهان‌کاری آن‌ها در تصمیم‌گیری بیش‌‌‌تر شود، فساد اداری افزایش ‌‌مییابد.

در مقابل، هرچه پاسخ‌گویی و مسوولیت اجتماعی در شهروندان افزون‌تر باشد و هر چه سیستم اداری، قوانین و روابط کاری کارکنان و مراجعان، شفاف‌تر شود، میزان فساد کم‌‌‌تر خواهد شد.

برای کاهش فساد در جامعه‌‌‌، باید تلاش شود موارد ذیل در جامعه اجرا و پیاده شوند:

  • میزان انحصار قدرت در تولید و توزیع کالاها و خدمات کاهش یابد
  • از قدرت تصمیم‌گیرندگان کاسته شود
  • سیستم‌های حسابرسی بهبود پیدا کند

استفاده از آموزه‌های دینی برای کاهش فساد اداری

در ادامه بحث، تلاش می‌کنیم نشان دهیم که با استفاده از آموزه‌های دینی و بر اساس ارزش‌های اسلامی، می‌توان راهکارهایی برای حل مشکل‌های یادشده و مبارزه با فساد اداری ارایه داد.

راهکارهای مربوط به حاکمان و صاحبان قدرت

این راهکارها عبارتند از:

* تقوا و خودکنترلی

* کنترل و نظارت اجتماعی  

* سلامت کارگزاران نظام اداری و حکومتی

* مبارزه با انحصارگرایی‌ها و انحصارطلبی‌ها

* عدم تبعیض در برخورد با فساد  

راهکارهای مربوط به نظام اداری سالم و کارآمد

راهکارهای پیشگیری و مبارزه با فساد بر اساس مبانی ارزشی اسلام، عبارتند از: 

  • توسعه زیربنایی
  • شفافیت‌ گرایی
  • شایسته‌سالاری در نصب و عزل‌ها
  • توجه به معیشت کارمندان

راهکارهای مربوط به وضعیت فرهنگی و هنجارهای حاکم

هرچند به‌کارگیری راهکارهای ذیل، دشوار، زمان‌بر و نیازمند فعالیت و تلاش جمعی و همگانی است، اما در بلندمدت می‌توانند تاثیرهای بسیار مطلوبی داشته باشند.

این راهکارها عبارتند از:

  • افزایش زمینه‌های مشارکت مردم در امور اجتماعی
  • احیای حس مسوولیت‌پذیری اجتماعی
  • ترویج فرهنگ وظیفه‌شناسی و وجدان کاری

تخلف‌های اداری

تخلف‌های اداری عبارتست از این که کارکنان یک سازمان در رده‌های شغلی و مسوولیتی مختلف‌‌‌، قوانین و مقررات‌‌‌، آیین نامه‌ها‌‌‌، گردش کارها‌‌‌، هنجارها و قواعد کاری و کارگاهی را به صورت کلی یا جزیی‌‌‌، عمدی یا غیر عمدی، مراعات ننماید ؛ به طوری که بر اثر آن‌‌‌، در ارایه خدمات سازمان و اعتبار و حیثیت اجتماعی آن، خدشه وارد شود .

تخلف اداری، زمینه ساز فساد اداری است . البته هر تخلفی، باعث فساد نمی شود‌‌‌، بلکه باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد که مهم‌‌‌ترین آن‌ها عبارتند از:

  • مکرر بودن
  • استمرار داشتن
  • نهادینه بودن
  • تاثیر نسبتاً زیاد در سطوح مختلف سازمانی

مصادیق تخلف اداری 

از جمله مصادیق تخلف اداری عبارتند از:

  • ترک و تعطیل خدمت، در ساعت‌های موظف اداری
  • تأخیر در ورود و تعجیل در خروج غیر مجاز
  • صرف وقت در داخل اداره برای انجام کارهای شخصی
  • کم کاری در انجام وظیفه‌های محوله
  • مأموریت‌های کاذب و انجام کارهای شخصی خارج از اداره